علامه طباطبایی
چهارشنبه - 2019 سپتامبر 18 - 19 محرم 1441 - 27 شهريور 1398
422رکورد در مدت زمان 0.031ثانیه
عبارت مورد جستجو :
اصالت وجود یا ماهیت از مباحث بسیار مهمی است که از زمان میرداماد (ره) و صدرالمتالهین شیرازی (ره) با همین عنوان به عرصه فلسفه گام نهاد و از مباحث رسمی فلسفه اسلامی شد.
علت واحد فقط با معلول واحد وابستگی دارد و معلول واحد فقط با علت واحد مرتبط است و اگر در مواردی می پنداریم که علت واحد منشأ معلولات کثیره است یا معلول واحد از مجموع چند علت حاصل شده است، واقعا آن علت یا آن معلول مفروض ما واحد نیست بلکه مجموعی از واحدهاست.
خداوند حکیم، پیامبرانی را برای هدایت مردم، برانگیخته است تا زمینه ی سعادت انسانها، فراهم شود. اما بهره بردن از پیامبران الهی، منوط به شناخت آنهاست. یعنی منطقا باید راهی برای شناخت پیامبران وجود داشته باشد تا هدف از برانگیختگی آنها، محقق شود. متکلمین و فلاسفه ی اسلامی عموما، سه راه را برای شناخت پیامبران معرفی کرده اند: 1- اعلام پیامبر سابق 2- بررسی سیره ی شخص از بدو تولد تا زمان ادعای رسالت 3- معجزه.
از برجستگیهای اندیشه مرحوم علامه طباطبائی، فرزانه و نظریه پرداز معاصر توجه به مباحث فلسفه اخلاق بوده است. اندیشه های اخلاقی علامه، عمدتاً در لابلای سه کتاب «نهایه الحکمه»، «اصول فلسفه و روش رالیسم» و «المیزان» است. با توجه به اینکه دیدگاههای مرحوم علامه در بین اندیشمندان و تحصیلکردگان جامعه حائز اهمیت است، روشن شدن مبانی اندیشه اخلاقی ایشان ضروری به نظر می رسد.
علامه طباطبایی علم را به حضور امری مجرد برای امری مجرد تعریف می­کند، امر مجرد اول در علم حضوری همان وجود معلوم است و در علم حصولی صورت یا ماهیت معلوم است و امر مجرد دوم همان نفس عالم است.
حربه تکفیر؟ 24 آذر 1395 13:9
این حرف ها را در زمان گذشته هم می زدند تا بزرگان را خراب کنند. به علامه طباطبایی هم تهمت زدند، همین جماعت زمانی بود به علامه طباطبایی می گفتند که (نعوذ باللَّه) «نجس» است. به آن عالم اهل عمل، به خدا رسیده، می گفتند تو بی دینی. . ! یا می گفتند اسلام فلسفه ندارد، حرکتی را که فلاسفه مسلمان در طول قرن ها زحمت کشیدند را زیر سؤال می بردند. این همه اندیشه های ابن سینا، سهروردی تا ملاصدرا، تلاش های فکری آنها که تا امروز کلی آدم را به دین وارد کردند، زیر سؤال می بردند. خود ما صدها نفر را با همین مباحث و کمک همین بحث های فلسفه اسلامی مسلمان و شیعه کردیم، چطور می گویند فسلفه راه دین را کند می کند؟. . . »
از میان آیات قرآن کریم، که همگى نورند، برخى آیات از درخشش چشم گیرى از نظر محتوا برخوردارند که به آنها «غرر الآیات» گفته مى شود. این مقاله با روش اسنادى در گردآورى داده ها و به شیوه توصیفى ـ تحلیلى در تجزیه مطالب، آیه 56 سوره «ذاریات» را به عنوان یکى از آیات غرر، که از سوى علّامه طباطبائى مطرح شده است، از لحاظ نقش کلیدى آن در حلّ پیچیدگى هاى دیگر آیات، با هدف اثبات و جامعیت محتوایى اش بررسى کرده، و به این نتایج دست یافته است که این آیه در تفسیر آیات دیگر قرآن، با موضوع هدف از ازدواج و تناسل، حق خدا بر بنده، و حق بنده بر خدا به طور مستقیم، و در تفسیر آیاتى با موضوع منظور از خلقت احسن، علت اینکه قتل نفس معارضه با مقام ربوبیت خداست و دیگر موضوعات به طور ضمنى، نقش محورى و کلیدى دارد و میان موضوعات یادشده پیوندى ناگسستنى مشاهده مى شود.
علّامه طباطبائى، پیش از «المیزان»، تفسیر «البیان فى الموافقه بین الحدیث و القرآن» را با اهتمام به روایات تفسیرى و تلاش در جهت بیان سازگارى میان قرآن و روایات، نگاشتند. این مقاله، با روش توصیفى ـ تحلیلى به هدف شناساندن آن دو تفسیر و بیان امتیازات «المیزان»، به اشتراکات و تفاوت هاى آن دو مى پردازد. دو تفسیر مزبور، اشتراکاتى مانند بیان هدف سوره و بررسى روایات دارند. در تفاوت هاى شکلى ـ ساختارى، «المیزان» در پرداختن به تفسیر آیات، از جامعیت نسبى برخوردار است. نقل و بررسى روایات تفسیرى، در پایان بحث تفسیرى و طرح مباحث موضوعى مستقل در «المیزان» آن را متمایز از «البیان» ساخته و در نهایت، اینکه برخى عبارت هاى «البیان» در «المیزان»، اصلاح شده است. در تمایزهاى شکلى ـ محتوایى، شاخصه مهم «المیزان»، تنوع در تفسیر قرآن به قرآن و توجه به نقش سیاق است که در «البیان» به آن گستردگى نیست. همچنین در «المیزان» برخى از قرائات آیات، بررسى شده و شبهات قرآنى پاسخ یافته است. منابع «المیزان» نیز بسیار گسترده تر است.
هرچند منابع دینى ما اعم از قرآن و سنت معصومان علیهم السلام مخاطبان خود را به تعقل و تفکر دعوت نموده، و اندیشه ورزان مسلمان نیز عقل را به عنوان ابزارى مطمئن براى دستیابى انسان به معرفت لحاظ نموده اند، اما درباره حدود و گستره توانایى هاى عقل و نیز نقش و جایگاهى که عقل در منظومه معرفت دینى مى تواند ایفا نماید، اختلاف نظر جدى میان متفکران اسلامى مشاهده مى شود. علّامه طباطبائى با پرهیز از هرگونه افراط و تفریط در این مسئله، ضمن اینکه براى عقل در منظومه معرفت دینى نقش و جایگاهى رفیع قایل شده، و حتى حقانیت احکام قطعى عقل را مبناى حقانیت دین معرفى نموده اند، در عین حال، نسبت به محدودیت هاى ادراکى عقل در برخى از حوزه هاى معرفتى دین نیز بى توجه نبوده، و در آثار و نوشته هاى خود به ویژه تفسیر المیزان آن محدودیت ها را مورد تذکر قرار داده اند.
پژوهش پیش رو به بررسى تولیدات علمى مرتبط با آثار و اندیشه هاى علّامه طباطبائى در پایگاه استنادى علوم جهان اسلام مى پردازد. در طول سال هاى 1378 تا 1392 تعداد 208 مدرک با نرخ رشد 5/23 درصد در پایگاه استنادى علوم جهان اسلام نمایه شده است و تنها 17 مقاله از 208 مقاله نمایه شده در ISC موفق به دریافت استناد شده اند و در مجموع، تعداد 21 استناد دریافت کرده اند. مطالعه آثار مرتبط با علّامه طباطبائى نشان داد که تولیدات مرتبط با علّامه طباطبائى در 70 حوزه موضوعى فرعى قرار دارد. از میان پژوهشگران و محققان آثار علّامه طباطبائى 12 نفر داراى حداقل 3 مقاله و بیشتر بودند؛ بررسى مؤسسات همکارى کننده در تولید علم آثار و اندیشه هاى علّامه طباطبائى نشان مى دهد که پژوهشگران این حوزه از 105 مؤسسه با یکدیگر همکارى داشته اند. در این میان، دانشگاه علّامه طباطبائى، دانشگاه اصفهان و دانشگاه تهران در صدر این همکارى ها قرار دارند. مجلات «پژوهش دینى»، «قبسات» و «قرآن شناخت» بیشترین آثار مرتبط با اندیشه هاى این اندیشمند قرن را به چاپ رسانده اند.
  • تعداد رکوردها : 422

درباره علامه محمد حسین طباطبایی

علامه طباطبائی، فیلسوف، عارف، مفسر قرآن، فقیه و اسلام شناس قرن بود. مظهر جامعیت، اوج اندیشه، بلندای معرفت، ستیغ صبر و شکیبایی و سینه سینای اسرار اولیای الهی بود. زمین را هرگز قرارگاه خود نپنداشت؛ چشم به صدره المنتهی داشت و سرانجام در بامدادی حرن انگیز چهره از شیفتگان و مریدان خود مستور ساخت و آنان را که از شهد کلام و نسیم نگاه و فیض حضورش سرمست بودند در حسرتی ابدی باقی گذارد.
allameh@allametabatabaei.ir
021-81202451
تهران، بلوار کشاورز، خیابان شهید نادری، نبش حجت دوست، پلاک 12