علامه طباطبایی
سه شنبه - 2017 سپتامبر 26 - 6 محرم 1439 - 4 مهر 1396
ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 207828
تاریخ انتشار : 24 تیر 1395 7:46
تعداد مشاهدات : 73

آیت الله جوادی آملی: خداوند راه ناز و نیاز را به ما آموخته است

شباهت علامه طباطبایی و امام(ره)

آیت الله عبدالله جوادی آملی در آیین رونمایی از کتاب «تحریر رساله الولایه» که شب گذشته با حضور رییس مجلس در کتابخانه ملی ایران رونمایی شد، طی یک پیام تصویری درباره این اثر نکاتی را مطرح کرد.


کتاب
 «تحریر رسالة الولایة» یکی از بهترین میراث های علامه طباطبایی است که مطالب و سبک نگارش ایشان در این رساله همراه با نوعی رازگویی است که مشابه آن در کتاب های فلسفی و تفسیری و سایر نوشته های ایشان کمتر یافت می شود.

متن کامل پیام تصویری آیت الله جوادی آملی به این شرح است:

«مرحوم علامه طباطبایی و امام (رضوان الله علیهما) و اوحدی از علمای این عصر جزء اولیای الهی بودند، یک؛ ولی شناس بودند، دو؛ دست به قلم بردند و ولایت را تبیین کردند، سه؛ تا اینکه ولی شناسان از این ولایت هجرت نکنند، چهار؛ و این کشور، کشور ولی پرور باشد پنج.

علامه طباطبایی ولایت را در متن عبادت و مانند آن می دید و یک ولی شناس بود که ولایت را از خودش شروع کرد؛ یعنی شرح حال خود را نگاشت. یک وقت استادمان مرحوم حکیم الهی قمشه ای فرمود: زندگی نامه ام در کتاب های من است. هر حکیم یا عارفی وقتی دست به قلم می برد دفتر حقیقت مشهودات خود را به صورت کتاب در می آورد. علامه طباطبایی ولیی از اولیای الهی بود که شرح حال خود را تبیین کرد.

در این کتاب که رابطه اعتبار و حقیقیت مشخص شد، هرگز انسان عبادات و اعمال را از منظر اعتبار نگاه نمی کند و می داند که این قوانین «باید و نباید» از دو سوی به آن «بود و نبود» مرتبط است؛ یعنی هم مسبوق است به بود و نبود تکوینی و هم ملحوق است به بود و نبود تکوینی. تنها انسان است که باید و بود را خدا در نهاد او گره می زند؛ یعنی اعتبار و تکوین را در نهاد انسانیت گره می زند. اگر کسی ببیند که یک دست به نام بود و نبود است و دست دیگر به نام باید و نباید، نه آن بود و نبود را جدای از اعتبار می داند و نه این باید و نباید اعتباری را بدون حقیقت و پشتوانه تلقی می کند. آن گاه عبادات و احکام را که گره خورده با حقیقت و تکوین است ــ یعنی شریعت را با طریقت و حقیقت ــ هماهنگ می بیند و این یکی را وسیله رسیدن به آن می داند.

مرحوم علامه طباطبایی در غالب نوشته های خود مثل امام تلاش و کوششش این بود که نگذارد این سرزمین ولی پرور خالی از ولی شود، یک؛ خالی از ولایت شود، دو؛ و ولی شناسان از اینجا هجرت کنند، سه. ایشان مسئله ولایت را به خوبی در ادعیه مشاهده کردند که خدای سبحان، هم راه نیاز و هم راه ناز را به جامعه آموخت و فرمود: هم با من ناز و هم با من نیاز کنید. با من نیاز کنید، چون فقیرید «یا ایها الناس انتم الفقرا الی الله» (فاطر/15) و با من ناز کنید، چون «نحن اقرب الیه من حبل الورید» (ق/16) است.

این دعای نورانی افتتاح که از وجود مبارک خاتم اوصیاء ولی عصر (اروحنا فداه) رسیده است، در همین دعا آمده است «مُدِلّاً علیک» یعنی خدایا من دستور یافتم و به من اجازه داده شده با تو «دلال» کنم. «دلال» کنم، «غنج» کنم، ناز کنم؛ که ناز این دعا در مناجات شعبانیه و مانند آن مشخص شد. در مناجات شعبانیه مشهود است که خدایا اگر تو مرا مواخذه کردی، من مواخذه می کنم به عفو، اگر به من گفتی که چرا گناه کردی من به تو می گویم تو چرا نبخشیدی؟ «الهی ان اخذتنی بجرمی اخذتک بعفوک و ان اخذتنی بذنوبی اخذتک بمغفرتک». این راه ناز برای آن است که او «اقرب الینا من حبل الورید» است و این راه نیاز برای آن این که «اولئک ینادون من مکان بعید» (فصلت/44).

کسی که فقیر الی الله است ستون فقراتش شکسته است و فقر برای او از سنخ عرض مفارق نیست؛ نظیر «الماء حار» نیست؛ فقر برای او از سنخ عرض لازم نیست؛ نظیر «الاربعة زوج» نیست؛ فقر برای او عرض ذاتی نیست؛ ذاتی ماهوی هم نیست و از سنخ «الانسان ناطق بالضرورة» هم نیست؛ برای اینکه عرض مفارق زوال پذیر است و فقر زوال پذیر نیست؛ عرض لازم مفارق نیست؛ ولی در مرتبه ملزوم نیست. ذاتی باب ماهیت در عین حال که ذاتی است اما تابع هستی است. آن ذاتی در فقر معتبر است که به هویت برگردد نه به ماهیت. اگر می گوییم «الانسان فقیر» نظیر «الانسان ناطق» نیست که ذاتی ماهیت باشد بلکه نظیر «الانسان موجود» است که ذاتی هویت است و منظور از این ذاتی، ضرورت ذاتی است نه ضرورت ازلی.

به هر تقدیر خدای سبحان هم راه ناز را و هم راه نیاز را به وسیله ائمه (ع) به ما آموخت؛ ولی هر دو کار را می کند که گاهی به صورت ناز سخن می گوید و گاهی به صورت نیاز. گاهی زبان خدا می شود و گاهی خدا زبان او می شود. اگر قرب نوافل نصیب او شد خدا زبان او می شود «کنت سمعه و بصره و یده» و اگر قرب فرائض نصیب او شد او می شود زبان خدا؛ می شود «لسان الله ... وجه الله ... عین الله» و مانند آن. گاهی در کشاکش قربین سخن می گوید؛ گاهی در اثر قرب نوافل سخن می گوید. کسانی که با کلمات امام و علامه و مانند اینها آشنایند می دانند که اینها قلمشان گاهی بر اساس قرب نوافل است و گاهی بر اساس قرب فرائض است؛ گاهی در اثر درهم تنیدن قربین است؛ گاهی در اثر ترجیح یکی از دو قرب بر قرب دیگر است.

به هر تقدیر رسالة الولایة حضرت استاد و آنچه امام و مانند آن مرقوم فرمودند برای آن است که این کشور از ولایت خالی نباشد؛ ولی شناسان هجرت نکنند؛ مردم هم ولی شناسان را قدر بدانند و صدر بنشانند و صدر نشاندن ولیّ اولیای الهی به پذیرفتن بیانات نورانی آنهاست. آنچه علامه طباطبایی مرقوم فرمودند تقریباً شرح حال خودشان است چه اینکه امام راحل هم همین کار را کردند.

من مجدداً از مقدم آیات، اساتید، بزرگان، محققان، مؤلفان، حکما و فیلسوفانی که در این محفل حضور پیدا کردند حق شناسی می کنم و از ذات اقدس الهی مسئلت می کنم همه شما بزرگوارانی که این مراسم را به عهده داشتند مشمول عنایت ویژه و ادعیه خالصانه ولی عصر (ارواحنا فداه) قرار بدهد

آيين رونمايي از کتاب «رساله الولایه» اثر علامه طباطبایی با تحریر آیت الله جوادی آملی شامگاه 23 تیرماه با حضور علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی، حجت الاسلام مرتضی جوادی آملی، فرزند آیت الله جوادی آملی، حجت الاسلام احمد احمدی، رییس سازمان انتشاراتی سمت، محمد رجبی دوانی، رییس کتابخانه مجلس شورای اسلامی، سید رضا صالحی امیری، رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و جمعی دیگر از مسوولان در ساختمان آرشیو ملی ايران برگزار شد.

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

درباره علامه محمد حسین طباطبایی

علامه طباطبائی، فیلسوف، عارف، مفسر قرآن، فقیه و اسلام شناس قرن بود. مظهر جامعیت، اوج اندیشه، بلندای معرفت، ستیغ صبر و شکیبایی و سینه سینای اسرار اولیای الهی بود. زمین را هرگز قرارگاه خود نپنداشت؛ چشم به صدره المنتهی داشت و سرانجام در بامدادی حرن انگیز چهره از شیفتگان و مریدان خود مستور ساخت و آنان را که از شهد کلام و نسیم نگاه و فیض حضورش سرمست بودند در حسرتی ابدی باقی گذارد.
allameh@allametabatabaei.ir
021-81202451
تهران، بلوار کشاورز، خیابان شهید نادری، نبش حجت دوست، پلاک 12